محتوای جدول
مقدمه
امروزه در کسبو کارها، جذب نیرو و نگهداشت نیروی انسانی به عنوان دو رکن اساسی در موفقیت بلندمدت هر سازمانی شناخته میشوند. استراتژیهای اثربخش در این دو حوزه، نقشی حیاتی در ارتقای روحیه کارکنان، کاهش چشمگیر هزینههای استخدام و افت بهرهوری، و همچنین تقویت برند کارفرمایی و اعتبار سازمان ایفا میکنند.
این مقاله به بررسی عمیق ارتباط تنگاتنگ بین جذب و نگهداشت نیروی انسانی میپردازد. ابتدا تعریفی جامع از هر یک ارائه میدهیم، و سپس به بررسی راهکارهای عملی و مؤثر در جذب و نگهداشت نیروی انسانی میپردازیم که تیم منابع انسانی میتواند برای جذب، درگیرسازی و حفظ استعدادهای برتر در سازمان به کار گیرد. هدف ما ارائه یک راهنمای کاربردی و جامع برای ساختن تیمهایی قویتر و ماندگارتر است.
آکادمی تخصصی مدیریت منابع انسانی ارغوان مریدی نقش بسیار مهمی در جذب و نگهداشت بهترین کارمندان ایفا میکند. این آکادمی با ارائه دورههای آموزشی منابع انسانی بهروز همانند دوره آموزشی جذب و استخدام ، مهارتها و دانش لازم را به مدیران منابع انسانی منتقل میکند تا بتوانند فرآیندهای جذب و نگهداشت را بهبود بخشند.
از طریق این آموزشها، مدیران منابع انسانی قادر خواهند بود تا بهترین روشها و استراتژیها را برای شناسایی و جذب استعدادهای برتر به کار گیرند. همچنین، با یادگیری تکنیکهای موثر در نگهداشت کارمندان، میتوانند محیط کاری مطلوبتری ایجاد کنند که منجر به افزایش رضایت شغلی کارکنان و حفظ انگیزه انها شوند.
همچنبن آکادمی تخصصی ارغوان مریدی با برگزاری جلسات حضوری و آنلاین مشاوره منابع انسانی به مدیران کسب و کار جهت ارتقاء مهارت آنها در جذب و نگهداشت بهترین کارمندان کمک می کند. تا نیروی کار با کیفیت و پایدار داشته باشند.
جذب نیرو چیست؟
جذب نیرو، فرایندی استراتژیک و سازمانیافته برای شناسایی، انتخاب و استخدام افراد مناسب و شایسته برای تصدی موقعیتهای شغلی خالی در سازمان. این فرایند با جستوجو و شناسایی فعالانه داوطلبان بالقوه آغاز میشود؛ این جستوجو میتواند از طریق کانالهای مختلفی مانند وبسایتهای کاریابی، شرکت در نمایشگاههای شغلی، استفاده از سیستم معرفی کارکنان، بهرهگیری از شبکههای اجتماعی حرفهای و حتی استفاده از ابزارهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی صورت گیرد.
پس از شناسایی داوطلبان بالقوه، مرحله بعدی، غربالگری رزومهها و ارزیابی اولیه است. در این مرحله، تیم منابع انسانی با دقت و وسواس رزومههای دریافتی را بررسی میکند، تماسهای اولیه را با داوطلبان برقرار میکند و به ارزیابی مهارتها، تجربیات و تناسب فرهنگی داوطلبان با سازمان میپردازد. هدف از این مرحله، انتخاب بهترین و مناسبترین افراد برای دعوت به مصاحبه است. مرحله مصاحبه ممکن است شامل یک مصاحبه شغلی یا مجموعهای از مصاحبهها باشد که میتواند به صورت فردی یا گروهی (پنلی) برگزار شود.
در نهایت، پس از انجام مصاحبه کاری و ارزیابیهای لازم، مدیر استخدام تصمیم میگیرد که کدام داوطلب را برای تصدی شغل مورد نظر انتخاب کند. پس از انتخاب داوطلب، کارشناس جذب استعداد یا شرکت استخدامکننده بیرونی، به عنوان نقطه تماس اصلی با داوطلب، پیشنهاد شغلی را ارائه میدهد. این مرحله شامل امضای قرارداد استخدام، پاسخ به سؤالات و ابهامات داوطلب، و آمادهسازی او برای ورود به سازمان و طی کردن فرایند آنبوردینگ است.
ابزارهای مدرن جذب نیرو
فناوری، نقشی تحولآفرین در شیوه جذب استعدادها ایفا میکند. سیستمهای مدیریت متقاضیان (ATS)، ابزارهای پیشرفته غربالگری، مصاحبههای ویدیویی و پلتفرمهای جامع جذب نیرو، امروزه به عنوان ابزارهای استاندارد و ضروری برای استخدامکنندگان محسوب میشوند و به آنها کمک میکنند تا فرایند جذب نیرو را بهینهسازی و تسریع کنند.
علاوه بر روشهای سنتی، روندهای جدیدی مانند استخدام مبتنی بر مهارت، ارزیابیهای پروژهمحور و تکالیف پیشاستخدامی در حال گسترشاند و به ابزارهای رایج در فرایند جذب نیرو تبدیل شدهاند. این روشها به تیمهای استخدام کمک میکنند تا داوطلبان را بر اساس کیفیت کار و تواناییهای واقعیشان ارزیابی کنند، نه صرفاً بر اساس اطلاعات مندرج در رزومههایشان. همچنین، این رویکردها در سنجش مهارتهای نرم، چابکی فنی و تناسب فرهنگی داوطلبان با سازمان بسیار مؤثر هستند.
سؤال داغ منابع انسانی
چگونه میتوان بین سرعت و کیفیت در فرایند جذب نیرو تعادل برقرار کرد، بدون اینکه به تصمیمهای اشتباه استخدامی منجر شود؟
سوهیل رامکیلاوان، مشاور ارشد راهکارها در AIHR، معتقد است که تعادل بین سرعت و کیفیت یعنی بدانیم کجا باید سریع عمل کنیم و کجا باید عمیقتر بررسی کنیم. بخش مهمی از این موضوع، طراحی یک تجربه استخدامی هوشمندانه از ابتدا تا انتهاست. او در ادامه به نکات کلیدی برای دستیابی به این تعادل اشاره میکند؛
- از ابتدا تعریف روشنی از نیروی مناسب داشته باشید: از همان ابتدا بین الزامات ضروری و ویژگیهای ترجیحی تمایز قائل شوید تا همه اعضای تیم استخدام دید مشترکی داشته باشند.
- فرایند را استانداردسازی کنید: استانداردسازی باعث افزایش سرعت و انسجام میشود. از کیتهای مصاحبه، قالبها و راهنماهایی استفاده کنید که قابلیت استفاده مجدد دارند.
- از ابزارهای هوشمند غربالگری بهره ببرید: آزمونها و مصاحبههای ویدیویی میتوانند به فیلترکردن سریع و عادلانه داوطلبان کمک کنند.
- مدیران استخدام را آموزش و توانمند کنید: انتظارات شفاف، چارچوبهای تصمیمگیری و حلقههای بازخورد مشخص ایجاد کنید.
- شاخصهای کلیدی را شناسایی و پایش کنید: زمان جذب، نسبت مصاحبه به استخدام، عملکرد نیروهای جدید و تجربه داوطلبان را بررسی کنید تا گلوگاهها مشخص و بهبود مستمر ایجاد شود.
نگهداشت کارکنان چیست؟
نگهداشت کارکنان، مجموعهای از اقدامات استراتژیک و برنامهریزیشده است که با هدف حفظ، درگیرسازی و افزایش رضایت کارکنان در بلندمدت انجام میشود. این اقدامات شامل ایجاد یک محیط کاری مثبت و حمایتی، ارائه فرصتهای رشد و توسعه حرفهای، قدردانی و بازخورد مستمر، برقراری تعادل بین کار و زندگی شخصی، و ارائه مزایا و پاداشهای رقابتی است. اجزای کلیدی نگهداشت شامل فرایندهای آنبوردینگ و آموزش، قدردانی و بازخورد، توسعه مسیر شغلی و ایجاد تعادل کار و زندگی است.
امروزه، کارکنان تنها به دریافت حقوق ثابت و مزایای مالی محدود اهمیت نمیدهند؛ بلکه به دنبال معنا، استقلال و فرصتهای یادگیری و توسعه در محیط کار خود هستند. بنابراین، استراتژیهای نگهداشت باید این نیازهای متنوع و در حال تغییر را به طور کامل پوشش دهند. شاخصهای مهم نگهداشت شامل نرخ ترک کار، امتیاز رضایت کارکنان، مدت ماندگاری کارکنان در سازمان و نرخ ارتقای داخلی است.
این دادهها به سازمان کمک میکنند تا مشکلات و چالشهای مربوط به نگهداشت کارکنان را زودتر شناسایی کرده و اقدامات اصلاحی لازم را به موقع انجام دهد. برای مثال، افزایش نرخ ترک خدمت در یک تیم خاص یا پس از شش ماه اول استخدام، میتواند نشاندهنده ضعف در فرایند آنبوردینگ، مدیریت ناکارآمد یا عدم شفافیت در شرح وظایف شغلی باشد. نگهداشت ضعیف میتواند باعث ایجاد یک اثر دومینویی شود که شامل افزایش هزینههای استخدام، کاهش بهرهوری، افت روحیه تیم و بیثباتی فرهنگی است؛ مسائلی که در نهایت به روابط با مشتری و عملکرد مالی سازمان آسیب میزنند.
جذب و نگهداشت نیروی انسانی چگونه به هم مرتبطاند؟
جذب و نگهداشت نیوری انسانی موفق هر دو با هدف ساختن یک نیروی انسانی قوی، متعهد و پایدار در سازمان انجام میشوند و در واقع، مکمل یکدیگر هستند. آنچه در مرحله جذب نیرو درباره شغل، فرهنگ سازمان و فرصتهای رشد و توسعه به داوطلبان وعده داده میشود، باید با تجربه واقعی کارکنان پس از استخدام همخوانی داشته باشد. در غیر این صورت، نیروهای جدید ممکن است تنها پس از چند ماه حضور در سازمان، آن را ترک کنند؛ موضوعی که هزینه، زمان و انرژی زیادی را برای شرکت به همراه خواهد داشت.
درگیری و تعهد کارکنان از همان لحظهای آغاز میشود که داوطلب پس از دیدن آگهی شغلی، برای موقعیت مورد نظر اقدام میکند. هر مرحله از فرایند استخدام، از ارسال درخواست تا آنبوردینگ، در مدت ماندگاری کارکنان در سازمان نقش دارد. به همین دلیل، جذب نیرو پایه و زیربنای نگهداشت محسوب میشود.
مزایای یک استراتژی قوی جذب و نگهداشت نیروی انسانی
یک برنامه هماهنگ و یکپارچه در جذب و نگهداشت نیروی انسانی، فراتر از صرفاً حفظ کارکنان در سازمان، مزایای متعددی را برای شرکت به ارمغان میآورد، از جمله: کاهش نرخ ترک خدمت و هزینههای استخدام، افزایش کیفیت نیروهای جذبشده، بهبود درگیری، روحیه و بهرهوری کارکنان، تداوم بهتر کسبوکار و تقویت برند کارفرمایی.
کاهش نرخ خروج کارکنان به معنای نیاز کمتر به جایگزینی و کاهش هزینههای آنبوردینگ است. از سوی دیگر، نیروهای باکیفیتتر معمولاً تناسب فرهنگی بالاتری با سازمان دارند، عملکرد بهتری از خود نشان میدهند و مدت زمان بیشتری در سازمان میمانند. ایجاد یک محیط کاری مثبت و حمایتی نیز باعث افزایش انگیزه، بهرهوری و در نهایت، بهبود نتایج مالی سازمان میشود.
همچنین، کارکنان ماندگار، دانش سازمانی ارزشمندی را ایجاد و حفظ میکنند که به رشد پایدار شرکت کمک میکند. در نهایت، یک برند کارفرمایی قوی و خوشنام، به طور طبیعی استعدادهای برتر را جذب خواهد کرد و به سازمان کمک میکند تا در بازار کار رقابتی، پیشتاز باشد.
سؤال داغ منابع انسانی
برای پایش موفقیت جذب نیرو و ریسکهای نگهداشت، از چه دادهها و شاخصهایی باید استفاده کنیم؟
سوهیل رامکیلاوان، مشاور ارشد AIHR، شاخصهای کلیدی زیر را برای پایش موفقیت جذب نیرو و مدیریت ریسکهای نگهداشت پیشنهاد میکند:
شاخصهای جذب نیرو:
- زمان تکمیل جذب (Time to fill): مدتزمان لازم از انتشار آگهی تا پذیرش پیشنهاد شغلی؛ زمان طولانی میتواند نشانه ناکارآمدی یا نبود شفافیت در فرایند جذب باشد.
- زمان استخدام (Time to hire): فاصله زمانی ورود داوطلب به فرایند استخدام تا پذیرش پیشنهاد شغلی؛ شاخصی مهم برای سنجش سرعت فرایند و درگیری داوطلب.
- نرخ پذیرش پیشنهاد شغلی: نشان میدهد پیشنهادهای شغلی شما تا چه حد رقابتی و همراستا با انتظارات داوطلبان است.
- منبع جذب: بررسی اینکه کدام کانالها (ارجاع کارکنان، لینکدین، سایتهای کاریابی و …) بهترین نیروها را از نظر سرعت و کیفیت جذب میکنند.
- کیفیت استخدام: معمولاً پس از استخدام و بر اساس عملکرد، ماندگاری ۹۰روزه یا رضایت مدیران سنجیده میشود.
شاخصهای نگهداشت:
- نرخ ترک خدمت: بهتر است بر اساس تیم، سابقه همکاری یا نوع شغل تفکیک شود تا بتوان الگوها و روندهای خاص را شناسایی کرد.
- ترک خدمت نیروهای جدید (مثلاً در ۹۰ روز اول): نشاندهنده عدم تطابق بین وعدههای داده شده در فرایند جذب و واقعیت شغل.
- امتیاز رضایت و درگیری کارکنان: نظرسنجیهای کوتاه، eNPS یا دادههای پلتفرمهای منابع انسانی میتوانند افت روحیه و نارضایتی کارکنان را در مراحل اولیه تشخیص دهند.
- نرخ جابهجایی و رشد داخلی: نرخ بالاتر معمولاً نشاندهنده نگهداشت موفق از طریق توسعه و ارائه مسیر شغلی مناسب به کارکنان است.
- تحلیل مصاحبه خروج: دادههای کیفی حاصل از مصاحبه با کارکنانی که سازمان را ترک میکنند، بینشهای ارزشمندی درباره دلایل ترک سازمان و نقاط ضعف در فرایند نگهداشت ارائه میدهد
۹ استراتژی جذب و نگهداشت نیروی انسانی برای ساختن تیمی بینظیر
برای ایجاد تیمی متعهد و پرانرژی که در سازمان شما بدرخشد و ماندگار شود، باید استراتژیهای جذب و نگهداشت نیروی انسانی را به گونهای هماهنگ و همراستا به کار بگیرید. در ادامه، ۹ استراتژی کاربردی را معرفی میکنیم که به شما کمک میکنند بهترین افراد را جذب کرده و محیطی فراهم آورید که در آن شکوفا شوند و بمانند:
۱. اعتبار و شهرت خود را به عنوان یک کارفرما تقویت کنید
جذب نیرو با اعتباری که از سازمان شما در ذهنها وجود دارد، آغاز میشود. مأموریت، ارزشها و فرهنگ محیط کار خود را با شفافیت و وضوح کامل به نمایش بگذارید؛ چه در فضای آنلاین و چه در تعاملات رودررو.
وقتی برند کارفرمایی قوی داشته باشید، افراد مناسب را به سوی خود جذب میکنید و در کارکنان فعلی، حس افتخار و تعلق خاطر ایجاد میکنید. این حس، هم به جذب بهتر نیروهای جدید کمک میکند و هم نگهداشت نیروهای فعلی را مؤثرتر میسازد.
۲. بر اساس تناسب فرهنگی و پتانسیل رشد استخدام کنید، نه فقط مهارت
بسیاری از مهارتها را میتوان آموزش داد، اما تغییر مهارتهای نرم، ارزشها و انگیزهها بسیار دشوارتر است. استخدام افرادی که با فرهنگ سازمانی شما همراستا هستند و پتانسیل رشد بلندمدت دارند، احتمال ترک خدمت زودهنگام را کاهش میدهد و بستری مناسب برای توسعه کارکنان ایجاد میکند.
اگر در مراحل جذب و مصاحبه بر این موضوع تمرکز کنید، سازمان خود را برای موفقیت بلندمدت آماده کردهاید.
۳. حقوق و مزایای رقابتی و شفاف ارائه دهید
داوطلبان امروزی به دنبال شفافیت و عدالت هستند. اعلام بازههای حقوقی مشخص و ارائه مشوقهای مبتنی بر عملکرد، نیروهای توانمند را جذب میکند و از این که به دنبال فرصتهای دیگر بروند، جلوگیری میکند.
به خاطر داشته باشید که قوانین مربوط به شفافیت حقوق و دستمزد روزبهروز سختگیرانهتر میشوند؛ پس اطمینان حاصل کنید که از آخرین قوانین و مقررات مرتبط با پرداخت حقوق آگاه هستید و به طور کامل از آنها پیروی میکنید.
۴. برنامهای قوی و حرفهای برای ورود کارکنان جدید (Onboarding) طراحی کنید
اولین تجربههای یک کارمند در شرکت، میتواند آینده شغلی او را تعیین کند. یک فرایند ورود به سازمان (Onboarding) که شفاف، جامع و ساختاریافته باشد، میتواند پایهای محکم برای نگهداشت بلندمدت کارکنان بنا کند.
این فرایند باید شامل مشخص کردن انتظارات، آموزش ساختاریافته، آشنایی با فرهنگ سازمانی و خوشآمدگویی گرم باشد تا به نیروهای جدید یادآوری کند که انتخاب درستی انجام دادهاند.
۵. بر روی یادگیری و توسعه کارکنان سرمایهگذاری کنید
بیشتر کارکنان تمایل دارند یاد بگیرند و رشد کنند. ارائه فرصتهای متنوع برای یادگیری و توسعه، باعث میشود کارکنان احساس ارزشمندی کنند و احتمال ماندگاری آنها در سازمان افزایش یابد.
این فرصتها میتواند شامل ارائه مسیرهای شغلی مشخص، حمایت مالی از آموزش، سایهکاری شغلی (Job Shadowing)، برنامههای توسعه رهبری و طرحهای منتورینگ باشد.
۶. گزینههای کاری منعطف را در دسترس قرار دهید
چه کار از راه دور باشد، چه مدل ترکیبی یا ساعات کاری منعطف، دادن اختیار بیشتر به کارکنان برای مدیریت زمانشان میتواند رضایت شغلی را افزایش دهد و فرسودگی شغلی را کاهش دهد؛ دو عامل کلیدی در نگهداشت کارکنان.
میتوانید سیاستهای دورکاری مشخصی تدوین کنید که چارچوبها و شرایط کار ترکیبی و از راه دور را به صورت شفاف تعریف کند.
۷. رابطه بین مدیر و کارمند را تقویت کنید
شاید این جمله را شنیده باشید که «آدمها شرکت را ترک نمیکنند، بلکه مدیرشان را ترک میکنند.» مدیران و رهبران خود را در زمینه روابط با کارکنان، کوچینگ، همدلی و ارتباط مؤثر آموزش دهید.
این کار به آنها کمک میکند هم در جذب و هم در نگهداشت نقش مؤثری ایفا کنند و به یک شریک واقعی منابع انسانی (HRBP) برای تیمهای خود تبدیل شوند.
۸. به طور منظم از کارکنان قدردانی و به آنها پاداش دهید
منتظر ارزیابیهای سالانه نمانید تا بازخورد ارائه دهید و از کارکنان قدردانی کنید. قدردانی به موقع، تشویقهای کلامی در جلسات تیمی و سایر نشانههای قدردانی میتوانند تأثیر بسیار زیادی در احساس ارزشمندی کارکنان داشته باشند.
قدردانی و پاداش منظم نشان میدهد که سازمان شما به روحیه، انگیزه و رضایت کارکنان اهمیت میدهد.
۹. تصمیمگیریهای خود را بر پایه دادهها استوار کنید
شاخصهای جذب نیرو مانند زمان لازم برای استخدام و نرخ پذیرش پیشنهاد شغلی، و همچنین شاخصهای نگهداشت مانند میزان مشارکت کارکنان و دلایل ترک سازمان را به طور منظم پایش کنید.
داشتن دادههای دقیق درباره جنبههای مختلف جذب و نگهداشت در سازمان، به شما امکان میدهد استراتژیهای هوشمندانهتری طراحی کنید و بهبودهای سریعتر و مؤثرتری را به اجرا درآورید.
کلام آخر
جذب نیرو و نگهداشت کارکنان، دو روی یک سکه هستند و هر دو برای ساختن تیمهایی متعهد، باانگیزه و پربازده ضروریاند. با همراستا کردن وعدههایی که در فرایند جذب نیرو میدهید، با استراتژیهای نگهداشت، نهتنها میتوانید استعدادهای برتر را جذب کنید، بلکه محیطی ایجاد میکنید که کارکنان بخواهند در آن بمانند، رشد کنند، مشارکت داشته باشند و حتی افراد دیگر را نیز به سازمان معرفی کنند.
زمانی که استراتژیهای جذب و نگهداشت به صورت هماهنگ عمل میکنند، میتوانید نرخ خروج کارکنان و هزینههای استخدام را کاهش دهید و فرهنگی بسازید که در آن افراد احساس کنند دیده میشوند، مورد حمایت قرار میگیرند و با اشتیاق هر روز به محل کار میآیند.
این یک برد-برد واقعی برای کارکنان، تیم منابع انسانی، سازمان و مشتریان آن است.
سوالات متداول
نرخ گردش نیروی انسانی مناسب در یک سازمان چقدر است؟
نرخ گردش 10 درصد و نرخ نگهداری 90 درصد به عنوان وضعیت «خوب» در نظر گرفته میشود، اما میانگین جهانی بالاتر است و به حدود 57 درصد نیز میرسد.
چه تفاوتی بین جذب و نگهداشت وجود دارد؟
جذب به فرآیند یافتن و استخدام نیروی کار جدید گفته میشود، در حالی که نگهداشت به اقداماتی گفته میشود که باعث حفظ کارکنان فعلی در سازمان میشود.
چرا جذب و نگهداشت نیروی انسانی برای سازمانها اهمیت دارد؟
زیرا موفقیت هر سازمان تا حد زیادی به کیفیت و پایداری نیروی انسانی آن وابسته است. جذب استعدادهای مناسب و حفظ آنها باعث افزایش بهرهوری، کاهش نرخ ترک خدمت و بهبود فرهنگ سازمانی میشود.
ارغوان مریدی | مشاور و کوچ منابع انسانی



